تنظیم :دکتر رحمت سخنی از مرکز آموزشی درمانی امام خمینی اورمیه

عبارت مشهور “ العلم فی الصغر ، كالنقش فی الحجر ” ( دانش در كودكی ، مانند نقش پایدار در سنگ است ) ، امروزه با پیشرفت دانش پزشكی و روانپزشكی و بخصوص با پیدایش “ روانكاوی توجیه كامل علمی پیدا كرده است فروید روانشناسی مدرن ، با تداعی از مكتب روان كاوی و

نظریات “ ژان پیاژه ” ، “ جان باولف ” و بسیاری از دانشمندان دیگر ، به ما می گوید كه مهمترین دوران زندگی بشر كه بوجود آورنده شخصیت  نهایی او ، خواهد بود ، دوران كودكی است . بر این اساس هر قدمی كه در جهت ایجاد سلامت روانی اطفال برداشته شود ، به نوبه خود سبب ایجاد جامعه ای سالم و موفق خواهد شد . اما بزرگترین موهبتی كه ممكن است در جهت ایجاد سلامت روانی نصیبیك طفل نورسیده گردد ، پای گذاشتن اودر خانواده ای مومن و نمازگزاراست  تعالیم آیین حیات بخش اسلامكه حتی كوچكترین مسائل بشری را بدون پاسخ نگذاشته است ،

 از همان بدو تولد نوزاد برای او برنامه ها و روشهای متعددی دارد ، كه عمل به آنها ضامن سعادت و سلامت همیشگی انسان است . از جمله در بعد سلامت روانی ، آیین اسلامبه والدین و بخصوص پدر ، مؤكدا حكم كرده استكه مثلا نام نیك بر بچه بگذارند و امروز علمای روانشناسی متفقا به

 این نتیجه رسیده اند كه چگونه نام یك كودك در شكل گیری شخصیت او ، تاثیر گذار است و چگونه یك نام بد ممكن است موجبات تحقیر كودك ( مثلا تمسخر او توسط همسالان ) و در نتیجه تزللزل شخصیتش گردد و یا هنگامیكه روانكاوی در قرن بیستم ، حكایت از حضور تظاهرات نهفته اما مقتدر جنسی در وجود اطفال می كند . آن گاه مفهوم عمیق آن بخش عظیم از احادیث و روایات معصومین (ع) كه مثلا “ بوسیدن دختران توسط مرد نامحرم را بعد از 5 ، 6 سالگی منع كرده اند ، یا اجازه نداده اند كودك برهنه در كنار كسی بخوابد و …. روشن می شود . در هر صورتكودكی كه در خانواده مومن و نمازگزار بدنیا می آید و زمزمه حیات بخش “ اذان

” و “ اقامه ” در گوش راست و چپش نخستین نغمه زندگی او می گردد  كودكی است كه گام در مسیری سعادت بخش گذاشته است  تغذیه كودك تا دو سال بوسیله شیر مادر و بهره مندی كامل او از آغوش پر مهرش ، كه یك موهبت اسلامی است به او ایمنی محیرالعقولی در مقابل بخش عظیمی از بیماریهای روانی می بخشد ، مثلا احتمال اضطراب یا افسردگی كه بر اثر جدایی از مادر به وقوع می پیوندد ، بسیار كم می شود. با این كه امروزه روشن شده است اكثر كسانی كه به دام مهلك اعتیاد گرفتار می آیند كسانی هستند كه در كودكی ، از شیر و آغوش مادرانشان محروم بوده اند . شیوع اسكیزوفرنیكه خطرناكترین و مهلك ترین بیماری در روانپزشكی است در بچه های خانواده های مسلمان

 و نمازگزار به شدت كاهش دارد ، چرا كه علم امروز ثابت كرده است كه بروز اسكیزوفرنی ، ارتباط معنی داری با وجود سیستم زن سالاری در اداره خانواده ها دارد  ،كه مسلما “ در خانواده های نمازگزار ، با رعایت اصول درخشان قرآنی ، از قبیل ) الرجال قوامون علی النساء) و رد صریح و قاطع سیستم شوم “ زن سالاری‌” قدم بزرگی در جهت كاهش میزان ابتلابه این اختلال برداشته می شودهمچنین درباره آثار مثبت و متعدد ، قانون

مؤكد اسلامی مبنی بر همچنین درباره آثار مثبت و متعدد ، قانون مؤكد اسلامی مبنی بر آزاد گذاشتن كامل كودكان تا سن 7 سالگی و و پرهیز از تنبیه و ایجاد محدودیت ننمودن برای آنها ، می توان تعمق بسیار نمود . هر چند كه درباره تاثیر زندگی كودك ، در یك خانواده نمازگزار در كاهش میزان ابتلای او به عوارض روانی ( كه از آثار غیر مستقیم نماز بر سلامت روانی اطفال است )بسیار می توانسخن گفت و بخصوص به تاثیر نماز در  اختلالات روانی مختص اطفال كه بخش قابل توجهی از كتب روانپزشكی را تشكیل میدهند ، اشاره كرد ، اما از آنجا كه بنا را بر اختصار گذاشته ایم ، این بررسی را به فرصت دیگری موكول می كنیم و به همین نكات مختصر كه فهرست وار اشاره نمودیم ، بسنده می نماییم.  اما بعد دیگر ، تاثیری است كه نماز به طور مستقیم بر حالات روانی اطفال دارد و آن بر اثر نماز خواندن خود كودك حاصل می شود..

شروع نماز در سنین كودكی ، سبب می شود كه او این صفت حسنه را به صورت یك عادت معمول و سازنده در جسم و روان خود ، ملكه نماید و جزو برنامه های صفت حسنه را به صورت یك عادت معمول و سازنده در جسم و روان خود ، ملكه نماید و جزو برنامه های همیشگی زندگی خود ، قرار دهد و در نتیجه از همه فواید مترتب بر نماز ، در بعد سلامت روانی ( كه به برخی از آنها در این مجموعه مقالات اشاره شده است ) در آینده برخوردار گردد. بعلاوه با شروع نماز در دوران كودكی ، مفاهیمی مثل خدا و مذهب و دستوراتی مثل تعالیم اسلامی ، چنان در ذهن پذیرنده وشفاف كودك كه هنوز سنگینی و تیرگی گناهان صفحه وجود او را ( در واقع

ظرفیت های فكری و مغزی او را ) آلوده نكرده است ، جای می گیرد ، كه امكان شكاكی در این مقولت در آینده و نشخوارهای منفی بافانه فلسفی ، كه سر منشاء ماده گرایی ها و دنیا طلبی ها و بسیاری از بیماریهای روحی و روانی است ، بسیار كاهش می یابد . این نكته بخصوص باید مورد توجه خانواده هایی قرار بگیرد كه با وجود آن كه خود را مسلمان میدانند اما وقتی كه فرزندشان به سن تكلیف می رسد او را به

 بهانه این كه : “ هنوز خیلی كوچك است ! ” به خواندن نماز تحریك نمی. كنند. این مسئله كه با كمال تأسف به خصوص در مورد دختر بچه ها كه سن تكلیف آنها پایین تر است ( 9 سالگی ) ، شیوعبیشتری دارد ، مسبب عوارض مخرب بسیاری در آینده كودك خواهد شد   در حقیقت پدر و مادرانی

با دلسوزیساده اندیشانه ، فرزند خود را به برپاداری نماز  نمی كنند ، خیانت

 بزرگی از جهت محروم نمودن كودك خویش از این نعمت بزرگ مرتكب می شوند چرا كه به این ترتیب گویی به آلودگی كودك خویش ، به انواع گناهان و انحرافات و بدبختیها و بیماریهای جسمی و روانی ، رضایت داده اند و او را به خسارت سنگین در دنیا و آخرت ، محكوم نموده اند. و به همین دلیل است كه آیین مقدس اسلام و بخصوص ائمه بزرگوار شیعه (ع) با توصیه های مؤكد مسلمانان را به آموزش مرحله به مرحله نماز ، به كودكان فرا خوانده اند و حتی با این كه از مجازات ها و تنبیهاتبدنی در مورد كودكان ،   بهخصوص قبل از 7 سالگی ، منع نموده اند در مورد تحریك

به نماز گاهی امر به تنبیه كودكان فرموده اند.  در این مورد در حدیثی معتبر از حضرت امام صادق (ع) آمده است كه فرمودند : چون پسر ، سه ساله شود ، پدر و مادر به او می گویند كه : هفت مرتبه بگو “ لا اله الا الله ” و چون سه سال و هفت ماه و بیست روز ، از عمرش بگذررد ، به او میی گویند كه هفت مرتبه بگوید : “ محمد رسول الله ” ، پس چهار سالش تمام شود به او می گویند كه هفت مرتبه بگوید : “ صلی الله علی محمد و آله ” پس چون پنچ سالش تمام شود او را وا می دارند ، كه خدا را سجده كند . اما چون شش سالش تمام شود . نماز به یادش می دهند و به نمازش میدارند و چون هفت سالش تمام شد، وضو را به او یاد می دهند و امر به نماز می كنند او را و چون نه سال تمام شود و وضو و نماز را بخوبی به او می آموزند و بر ترك وضو و نماز كنك بزنند پس چون كودك وضوو نمازرا یاد گرفت ، خداوند پدر و مادرشرا خواهد آمرزید

مفاهیم عمیق این حدیث از جمله این كه اقامه نماز پس از اقرار به توحید و نبوت( كه اساسی ترین اصول اعتقادی اسلام هستند)قرار گرفته و این كه عمل به این حدیث ضامن آمرزش پدر و مادر تلقی شده است ، باید به دقت مورد توجه خانواده ها قرار بگیرد .

http://www.rs272.com/  www.esfahan-tebyan.ir   

WEST AZERBAIJAN  URMIA--Dr.RAHMAT SOKHANI